close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • POLSKIE ŚLADY W SKOPJE

  • 27 maja 2015

    Tworzymy przewodnik po polskich śladach w Skopje.

    Szanowni Państwo!

    Rozpoczynamy dziś serię „Skopijskie ABC”, która jest kontynuacją zeszłorocznych „Mostów pamięci”. Wraz z Państwem mamy nadzieję stworzyć „polski” przewodnik po Skopje, w którym konkretne „polskie” hasła oznaczymy poszczególnymi literami alfabetu. Umieszczać je będziemy na Facebooku oraz na stronie ambasady w naszej nowej zakładce „Polskie ślady w Skopje”

     

    Stwórzmy wspólnie nasze skopijskie ABC!

     

    Zaczynamy oczywiście od litery A:

     

     A, jak „A dlaczego?” Odpowiedź jest prosta. Po pierwsze, aby przypomnieć i opisać polski wkład w odbudowę Skopje po trzęsieniu ziemi 1963 roku. Po drugie, aby polskim turystom, coraz liczniej odwiedzającym Skopje, dać możliwość poznania miasta od innej strony, odkryć nowe miejsca—ciekawe i fascynujące—właśnie ze względu na ich „polską historię”.

     

     

     B, jak „baraka” [PL barak], a właściwie drewniany domek, popularnie nazwany „domek fiński”, choć w tym wypadku chodzi o „domek polski”, a dokładniej „domek z Polski”.

     

    Polska w ramach pomocy dla ofiar trzęsienia ziemi przekazała łącznie 60 domków o różnym metrażu: 30 sztuk o powierzchni 56 m2 (dwuizbowe) i 30 o powierzchni 35 m2 (jednoizbowe). Były to domki, jak na owe czasy, bardzo komfortowe, bo wyposażone w bojler, system ogrzewania i domowe WC, z którego jednak nie można było na początku korzystać, bowiem w nowo wyznaczonych dzielnicach brak było wodociągów i kanalizacji. Domki dotarły do Skopje dość szybko. W styczniu i lutym 1964 kończono ich montaż i wyposażanie, i wkrótce po tym wprowadzili się do nich pierwsi lokatorzy. W tym czasie stały już lub również były montowane w Skopje domki z Czechosłowacji, Szwajcarii, Norwegii, Francji, Finlandii i innych krajów, które pospieszyły miastu z błyskawiczną pomocą. Domki z Polski stanęły w nowo powstałych dzielnicach na ulicach oznaczonych wówczas jedynie numerami m.in : 802, 810, 811, 812 i 818*. Dziś to ulice ‘Lazar Poptrajkow’ (802), ‘Kletownik’ (811), ‘Wambel’ (812) i Gemidziska (818) oraz 810 nadal bez nazwy, w dzisiejszych dzielnicach Gazi Baba--Awtokamanda  (Żelezara)**.  Wśród mieszkańców Skopje utrwalił się jednak mit(?) o tym, że polskie domki stały głównie w dzielnicy Taftalidze na dzisiejszej ul. Warszawskiej, i stąd właśnie ma wywodzić się jej nazwa. Niestety, do dziś nie udało nam się tych informacji zweryfikować. Nigdzie w Skopje na razie nie natrafiliśmy na ani jeden „polski domek fiński”.

     

    [*źródło: dokumenty Funduszu Pomocy Odbudowy Skopje w Państwowym Archiwum Republiki Macedonii/ Oddział Skopje; **informacja uzyskana z Wydziału Dróg Urzędu Miasta Skopje]

     

     

     

     

     

    Polskie drewniane domki podarowane Skopje po trzęsieniu ziemi, zdjęcie wykonane prawdopodobnie w 1965 roku.

    foto: Kiro Georgevski / z archiwum Klime Popowskiego

     

    [dodano 15/5/2015]

    (opracowanie: Barbara Keramitciev, Kinga Nettmann-Multanowska)

     

     

    Litery B ciąg dalszy. Sensacja! Przełom w naszych poszukiwaniach polskich domków, popularnie w Skopje zwanych „baraka”. Znaleźliśmy je! Wiele osób, mieszkańców Skopje, pomagało nam w poszukiwaniach rozpytując wśród rodziny i znajomych, czy ktoś z nich nie mieszkał po trzęsieniu ziemi w „polskim domku”. Kilka dni temu otrzymaliśmy mail z dokładnie zaznaczonym miejscem, gdzie należy ich szukać. „Pamiętam je świetnie od dziecka, bo przechodziłem koło tych domków idąc do Babci mieszkającej na Karposz. (...) Wiele ich nie zostało. Zapamiętałem, jakie były ładne, wydawały mi się takie ‘artystyczne’”. Pojechaliśmy we wskazane miejsce i faktycznie, stoją tam domki dokładnie takie, jak na zdjęciu, wprawdzie o 50 lat starsze, a niektóre już po sporym ‘liftingu’, jednak te, które pozostały nietknięte lub w których konstrukcję przez lata ingerowano minimalnie, są identyczne, jak domki sfotografowane przez fotografa prasowego Kiro Georgiewskiego prawdopodobnie w 1965 roku. Jest to dzielnica Taftalidze (!) w kwadracie między dzisiejszą Londyńską, Praską, Wiedeńską a Warszawską. W oczach dziecka mogły wyglądać „artystycznie”, bowiem na ciemnobrązowych drewnianych ścianach ostro rysują się duże zielone okiennice. Rozmawialiśmy z mieszkańcami. Ulica, wzdłuż której stoi ich najwięcej, faktycznie kiedyś nosiła numer 810(!), co oznacza, że opowieść o polskich domkach na Taftalidze jest prawdą, a trop prowadzący w stronę odległych od centrum dzielnic Gazi Baba i Żelezara może wkrótce okazać się całkowicie fałszywy...

     

     

           

    1                                                                                                                        2

     

     

          

    3                                                                                                                                         4

     

     

         

    5                                                                                                                     6

     

    Na zdjęciach:

    (1-4) polskie drewniane domki dziś

    (5) archiwalne zdjęcie Kiro Georgiewskiego

    (6) to samo miejsce dziś

     

    [dodano: 2/6/2015]

     

     

    Drewniane polskie domki stoją w skopijskiej dzielnicy Taftalidze, w kwadracie między dzisiejszą Londyńską, Praską, Wiedeńską a Warszawską. I tu w zasadzie ich historia się kończy. Dzielnica się rozrasta i unowocześnia, i „polskie” domki jeden po drugim znikają z mapy Skopje, ustępując miejsca willom i apartamentowcom. Ale nawet jeśli zupełnie kiedyś znikną, pozostanie po nich dobre wspomnienie i niezliczone fotografie w rodzinnych albumach, które podczas spotkań z mieszkańcami domków mogliśmy oglądać...

    [dodano: 6/3/2018]

     

     

         C jak Ciborowski Adolf

    Architekt i urbanista, postać łącząca dwa miasta – Warszawę i Skopje – naczelny architekt odbudowywanej z powojennych zniszczeń Warszawy w latach 1956-64; później, w latach 1964-67, naczelny dyrektor programu ONZ odbudowy Skopje zrujnowanego po trzęsieniu ziemi 1963 roku.

     

    Wkrótce po trzęsieniu ziemi, w sierpniu 1963 roku, wraz z grupą warszawskich architektów i urbanistów przybywa na krótko do Skopje w ramach specjalnej misji pomocowej rządu polskiego, aby podzielić się swoją wiedzą i doświadczeniem w odbudowie miasta zniszczonego niemal całkowicie (Skopje, podobnie jak Warszawa, zniszczone zostało w ponad 80%).

     

    Wraca do Skopje 20 sierpnia 1964 roku, tym razem jako manager of the UN Skopje Urban Plan project, czyli dyrektor programu odbudowy Skopje z ramienia ONZ. Funkcję tę pełni do 1967 roku.

     

    W Skopje od czasów odbudowy istnieje ulica Adolfa Ciborowskiego. Obecnie jest to dawna mała uliczka „Matki Teresy” w dzielnicy Centrum. Wcześniej była to ulica, która dziś nosi nazwę „Vojvoda Vasil Chakalarov”. „Mostem Ciborowskiego” nazywano także dawny most kolejowy, który biegnie tamtędy, choć formalnie nigdy imienia polskiego architekta nie nosił.

     

     

    Więcej o Adolfie Ciborowskim na stronach:

    http://www.inmemoriam.architektsarp.pl/pokaz/adolf_grzegorz_ciborowski,2457                     

    http://polacywmacedonii.net/wywiady/adolf-ciborowski/

    http://culture.pl/pl/tag/adolf-ciborowski

     

    oraz w publikacji internetowej dostępnej pod adresem: http://issuu.com/polembskopje/docs/the_warsaw_tigers

     

     

     

    1. Adolf Ciborowski, Skopje 1965

     

    [Fotografia wykonana przez Kiro Georgiewskiego; z prywatnego archiwum Klime Popowskiego]

     

    1. Adolf Ciborowski wraz architektem japońskim Kenzo Tange

     

    [Fotografia wykonana przez Kiro Georgiewskiego; z prywatnego archiwum Klime Popowskiego, Skopje 1965]

     

    1. Adolf Ciborowski przedstawia plan odbudowy Skopje merowi miasta Blagoji Popowowi

     

    [fotografia z publikacji „Vasa pomoc Skopju” 7-12/1965]

     

    1. Adolf Ciborowski prezentuje koncepcję urbanistyczną nowego Skopje ekspertom międzynarodowym

     

    [fotografia z publikacji „Vasa pomoc Skopju” 1-3/1966]

     

    1. Dawna i dzisiejsza ulica Adolfa Ciborowskiego

       

     

     

    [dodano 15/1/2016]

     

     

     

     F jak film „Skopje. Sztuka Solidarności”.

     

    Obowiązkowy seans filmowy dla tych, których interesuje nieodległa historia Skopje i polsko-macedońskie związki z okresu odbudowy miasta po trzęsieniu ziemi 1963 roku.

     

    wersja PL: https://www.youtube.com/watch?v=nDpv-siSG8E

    wersja MK: https://www.youtube.com/watch?v=EP7vKqCO4kY

    wersja ENG: https://www.youtube.com/watch?v=hmhoMW8ppBs


     

    F jak filatelistyka, czyli macedońskie Polonica
     

    RZECZPOSPOLITA POLSKA W MACEDOŃSKIEJ FILATELISTYCE

    KLIME POPOVSKI


    Filatelistyka jest najbardziej popularnym hobby na świecie. Miłośnicy znaczków pocztowych to tysiące kolekcjonerów miniaturowych dzieł sztuki. Każdy narodowy operator pocztowy, tj. każda poczta krajowa, emituje znaczki pocztowe i inne walory przede wszystkim dla swoich potrzeb związanych z bieżącą działalnością, ale również dla dużej liczby miłośników filatelistyki w kraju i za granicą, gromadzących znaczki o określonej tematyce. Poczty w swoich planach rocznych dotyczących emitowania znaczków okolicznościowych wybierają przede wszystkim motywy ze znanymi postaciami czy obiektami dziedzictwa kultury i sztuki poszczególnych krajów, które stanowią światowe dziedzictwo. Szczególnie ciekawe są serie znaczków prezentujące postacie lub motywy z danego kraju, lecz wydane w innych krajach. Dla przykładu, znaczki z wizerunkiem wielkiej polskiej uczonej Marii Skłodowskiej-Curie zostały wyemitowane w wielu krajach świata, co pokazuje jakim ogromnym szacunkiem się ją darzy. Znaczki z motywami zaczerpniętymi z polskiej historii i kultury wyemitowane w innych krajach, to tak zwane POLONICA, które są oczywiście cenione i poszukiwane przez liczną rzeszę polskich kolekcjonerów.

     

    Po rozpadzie SFR Jugosławii powstało sześć nowych państw, które rozpoczęły emisje swoich znaczków pocztowych. Republika Macedonii, jako niezależne i suwerenne państwo, swój pierwszy znaczek pocztowy wyemitowała 8 września 1992 roku w rocznicę uchwalenia niepodległości i suwerenności. Poczta Macedońska, która emituje znaczki pocztowe w swoich rocznych programach emisji, oprócz motywów z rodzimej historii, kultury, pięknej przyrody i bogactw naturalnych, regularnie emituje znaczki ze znanymi osobami i wydarzeniami ze świata nauki, kultury i sztuki. Tak więc i temat „Polonica” jest reprezentowany w drukach Poczty Macedońskiej.

     

    Pierwszy „polski” znaczek wyemitowany został 6 grudnia 2008 roku, jako wyraz macedońsko – polskiej przyjaźni i współpracy kulturalnej. Na znaczku widnieje wizerunek Prezydenta Lecha Wałęsy i logo „Solidarności”.

     

    Drugi znaczek został wyemitowany 8 czerwca 2010 roku, z okazji 200-rocznicy urodzin Fryderyka Chopina, wielkiego polskiego pianisty, kompozytora i patrioty. Na znaczku widnieje portret kompozytora.

     

    Trzeci znaczek został wyemitowany 4 maja 2011 roku w serii „Macedonia w Unii Europejskiej”, przy okazji Polskiej Prezydencji w Unii Europejskiej. Głównym motywem na znaczku jest Zamek Królewski w Warszawie.

     

    Tymi trzema skromnymi emisjami, Poczta Macedońska wzbogaciła tematykę „Polonica” i na pewno rozbudziła ciekawość polskich kolekcjonerów.

     

    Jako że współpraca pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Republiką Macedonii rozwija się, można wierzyć, że w przyszłości zostaną wyemitowane kolejne znaczki o tematyce nawiązującej do osiągnięć polskiej nauki i kultury.

    (Tekst pochodzi z 2016)


      


      


     

     

       J jak Jankowski Stanisław.

    Obok Adolfa Ciborowskiego, polskiego architekta i urbanisty, dyrektora programu odbudowy Skopje z ramienia ONZ [patrz > Litera C], pracowało w Skopje wielu innych polskich specjalistów, związanych z Biurem Odbudowy Stolicy, a potem z Pracownią Urbanistyczną Warszawy i Biurem Planowania Rozwoju Warszawy. Jednym z najważniejszych był Stanisław „Agaton” Jankowski, kierownik zespołu Polservice’u opracowującego plan odbudowy Skopje. Odznaczony srebrnym medalem miasta Skopje. O jego pracy i pracy innych polskich architektów w Skopje opowiada architekt i urbanista Bogdan Wyporek, członek polskiego zespołu.

    http://stanislawjankowskiagaton.pl/po-wojnie/wspolpraca-miedzynarodowa/skopje/

     

     

    Więcej o Stanisławie „Agatonie” Jankowskim na stronach:

    http://www.inmemoriam.architektsarp.pl/pokaz/stanislaw_jankowski,840

    http://polacywmacedonii.net/wywiady/stanislaw-jankowski/

     

     

     

    Fotografia: Specjaliści Polservice’u kreślą plan urbanistyczny nowego Skopje. Trzeci od prawej, w okularach, Stanisław Jankowski

    [fotografia pochodzi z publikacji „Vasa pomoc Skopju” 10-12/1964]

     

    [dodano 16/1/2016]

     

     

     

     

     

       K jak „Kolekcja Sztuki Polskiej” w Muzeum Sztuki Współczesnej w Skopje.

    [patrz > Litera M], czyli 212 dzieł darowanych przez 135 polskich artystów miastu po trzęsieniu ziemi. Jedna z największych kolekcji sztuki polskiej poza granicami naszego kraju, zawierająca prace najwybitniejszych polskich grafików, malarzy i rzeźbiarzy. 

     

    Na ten temat napisaliśmy i powiedzieliśmy już bardzo wiele. Odsyłamy więc Państwa do wszystkich dostępnych, stworzonych przez nas materiałów i linków. W szczególności polecamy prezentację o kolekcji i jej fascynującej historii dostępną na platformie Google Cultural Institute:

     

    wersja PL: https://www.google.com/culturalinstitute/exhibit/SgJyPsOsHKv5LQ?hl=pl

    wersja ENG: https://www.google.com/culturalinstitute/exhibit/skopje-the-art-of-solidarity/SgJyPsOsHKv5LQ?hl=en-GB

     

    ale także inne ciekawe strony:

     

    http://www.msz.gov.pl/pl/aktualnosci/wiadomosci/nieodkryty_polski_skarb_w_macedonii?printMode=true

    http://www.skopje.msz.gov.pl/pl/aktualnosci/polskie_slady_w_skopje/niezwykle_odkrycie_w_skopje_

    http://www.skopje.msz.gov.pl/pl/aktualnosci/polskie_slady_w_skopje/contemporary_lynx_w_rozmowie_z_dr_magdalena_ziolkowska__historykiem_sztuki__o_kolekcji_sztuki_polskiej_w_skopje_1

     

     

    * * * * *

    K jak kalendarze ambasady

    Od kilku lat wydajemy niewielkie biurowe kalendarze. Pierwszy z nich, na rok 2015, opowiadał o „Polskiej Kolekcji Sztuki” [patrz > powyżej], prezentując 12 z 212 dzieł znajdujących się w Muzeum Sztuki Współczesnej w Skopje [patrz > Litera M]. Z kolei w roku 2016 wydaliśmy kalendarz, którego zadaniem jest promocja polskiego wzornictwa przemysłowego na przykładzie wystroju naszej ambasady, jednej z najpiękniejszych i najnowocześniejszych polskich placówek dyplomatycznych na świecie. Kalendarz 2017 prezentował liczne polskie ślady w Republice Macedonii. Zaś w kalendarzu na 2018 publikujemy unikalne zdjęcia z macedońskiego Porecza, wykonane przez polskiego etnologa Józefa Obrębskiego, który prowadził tam badania terenowe w latach 1932-33. Nasze kalendarze w wersji elektronicznej dostępne są w Internecie.    

       

    Kalendarz na rok 2015:

    http://www.msz.gov.pl/pl/p/skopje_mk_a_pl/c/MOBILE/aktualnosci/kalendarz__kolekcja_sztuki_polskiej_w_skopje_

     

    Kalendarz na rok 2016:        

    http://www.skopje.msz.gov.pl/pl/aktualnosci/rok_2016_z_kalendarzem_ambasady_rp_w_skopje_

     

    Kalendarz na rok 2017:

    https://issuu.com/ambasadarpwskopje/docs/calendar_2017
        

    Kalendarz na rok 2018:
    https://issuu.com/ambasadarpwskopje/docs/kalendarz_2018

     

    Więcej o Józefie Obrębskim i macedońskim Poreczu:
    https://issuu.com/ambasadarpwskopje/docs/katalog_jozef_obrebski_final

    http://skopje.msz.gov.pl/pl/aktualnosci/macedonia_w_obiektywie_polaka

     

     

     

     M jak Muzeum Sztuki Współczesnej w Skopje.

    Piękny, ponadczasowy budynek wznoszący się na wzgórzu Kale, które góruje nad miastem. Powstał jako wyraz międzynarodowej solidarności po trzęsieniu ziemi 1963 roku. Dar rządu polskiego dla odbudowywanego Skopje.

     

    W 1966 roku Stowarzyszenie Architektów Polskich przy finansowym wsparciu ówczesnych polskich władz przeprowadziło konkurs na projekt budynku MSW. Spłynęło 89 projektów, w tym futurystyczna praca Oskara Hansena. Ostatecznie wybrano projekt autorstwa „Tygrysów”– zespołu architektów: Wacława Kłyszewskiego, Jerzego Mokrzyńskiego i Eugeniusza Wierzbickiego [patrz > litera T]. Nowoczesność, funkcjonalność, estetyka to hasła, którymi można opisać piękną i ponadczasową bryłę.

     

    Muzeum otwarto dla zwiedzających 13 listopada 1970 roku. Niedawno budynek przeszedł modernizację. Otwarty dla zwiedzających ponownie w 2014 roku. Większość muzealnej kolekcji to „dary solidarności” artystów z całego świata, w tym 212 dzieł 135 polskich artystów [patrz > Litera K jak „Kolekcja Sztuki Polskiej” w MSW w Skopje].

     

    Unikalne archiwalne dokumenty i zdjęcia wraz z kalendarium znajdą Państwo w monografii dostępnej pod adresem:

    http://issuu.com/polembskopje/docs/the_warsaw_tigers

     

     

     

     

     

      

     

    [Foto 1, 2, 3, 4: Muzeum Sztuki Współczesnej w Skopje, 2014]

     

     

     

    [Foto 5: Henryk Stażewski, Kompozycja, 1964, ekspozycja MSW w Skopje, 2014]

     

     

     

     

     

      P jak polonistyka

    Pewnie jedna z najstarszych polonistyk na świecie, założona w 1959 roku, początkowo jako lektorat języka polskiego na Wydziale Filozoficznym (później Filologicznym) Uniwersytetu Św. Cyryla i Metodego w Skopje. O jej historii i dniu dzisiejszym pisze w swoim artykule prof. Milica Mirkulovska:

    http://www.studiapolskie.us.edu.pl/wirtualna_katedra/lit_pol_w_swiecie_t2/25Mirkulovska.pdf

     

    Skopijska polonistyka ma swój profil na FB: ПолонистикаМК/ PolonistikaМk https://www.facebook.com/polonistikamk/?fref=ts

     

    Zainteresowanym polecamy także linki do stron dotyczących niedawnych obchodów 55-lecia polonistyki (2014 rok):

    http://www.skopje.msz.gov.pl/pl/aktualnosci/55_lat_polonistyki_na_uniwersytecie_sw__cyryla_i_metodego_w_skopje_

     

    http://daily.mk/kultura/pedeset-pet-godini-polonistikata

     

     

    * * * * *

     

    P jak Polonia

    Odsyłamy Państwa do bardzo ciekawej strony dostępnej w językach polskim i macedońskim (link poniżej) opracowanej przez Stowarzyszenie „Pracownia Etnograficzna” im. Witolda Dynowskiego jako projekt w ramach konkursu „Współpraca z Polonią i Polakami za granicą Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP”.

    http://polacywmacedonii.net/

     

    Informacje na temat Polonii znajdą też Państwo na stronach naszej ambasady w zakładkach: „Polonia w Macedonii” oraz „Sobotnia Szkółka Języka Polskiego”

     

     

    * * * * *

     

    P jak polski

    Języka polskiego można się uczyć na kursach organizowanych w Sobotniej Szkółce Języka Polskiego w Skopje. Na razie nauka obejmuje jedynie dzieci, ale  zapraszamy także dorosłych!

     

     

    Zajęcia w każdą sobotę od 11.00 do 12.00 w GTC; chętnych prosimy o kontakt przez FB Wiadomości: https://www.facebook.com/PolishEmbassySkopje

     

    To wielka frajda uczyć się w tak kolorowym otoczeniu!

    Do zobaczenia na lekcji!

     

     

     

     

      S jak szkoła, a konkretnie Liceum Chemiczne im. Marii Skłodowskiej-Curie w Skopje

     

    Po trzęsieniu ziemi 1963 roku wiele państw pomagało Skopje podnieść się z ruin. Różnoraka pomoc płynęła z całego niemal świata – łącznie 82 państwa włączyły się w odbudowę– i to dlatego Skopje nazywane jest często „miastem solidarności”.

     

    Polska i Polacy byli jednymi z pierwszych niosących pomoc. Dość powiedzieć, że już następnego dnia po trzęsieniu ziemi, tj. 28 lipca 1963 roku, przybył do Skopje samolot z pomocą humanitarną i ośmioma tonami (!) osocza krwi*. 

    [O „Polskiej pomocy dla Skopje” piszemy w ABC także po tymi literami > Litera B, Litera C, Litera J, Litera M, Litera T.]

     

    Wiele budynków użyteczności publicznej podarowanych zostało wtedy miastu. W tej licznej grupie (wśród teatrów, przedszkoli, szpitali, bibliotek itd.) jest budynek szkoły chemicznej wraz z całym wyposażeniem, który był polskim darem oddanym do użytku w 1969 roku. Obecnie w szkole naukę pobiera ponad 800 uczniów. Więcej na stronie liceum chemicznego: http://marijakirisk.schools.edu.mk/

    [Средно училиште на Град Скопје „Марија Кири-Склодовска“ – Скопје]

     

       

    [Foto: Liceum Chemiczne im. Marii Skłodowiskiej-Curie z albumu „Skopje. Grad solidarnosti”, 1975]

     

    [*źródło: Katerina Mirchevska i Ljubica Jancheva, Polish Aid in the Reconstruction of Skopje after the 1963 earthquake, w: Makedonija Polska. Istroija, Kultura, Jazik, Literatura, Mediumi, Institut za nacjonalna istorija, Skopje 2015, (Катерина Мирчевска, Љубица Јанчева, Polish Aid in the Reconstruction of Skopje after the 1963 earthquake, во: Македонија – Полска. Историја, култура, јазик, литература, медиуми. Институт за национална историја, Скопје 2015), s. 91-96.]

     

     

    * * * * *

     

    S jak specjaliści z Polski pracujący przy odbudowie Skopje po trzęsieniu ziemi 1963 roku.

     

    W licznych archiwalnych dokumentach przewijają się te nazwiska:

     

    architekci, inżynierowie i urbaniści: Adolf Ciborowski (patrz > Litera C), Janusz Cierpiński, Stanisław Furman, Stanisław Jankowski (patrz > Litera J), Bohdan Jastrzębski, Olgierd Kaczyński, J. Krotkiewski, Olgierd Kuncewicz, Kazimierz Marczewski, L. Moloniewicz, Maria Niemczyk, Janusz Wilski, S. Wolski, Bohdan Wyporek

     

    ekonomiści: Stanisław Broniewski, Zbigniew Galperyn, Tadeusz Michalak, Z. Nowakowski

     

    socjologowie: Bożydar Górnicki, Zygmnut Pióro, Zbigniew Sufin

     

    statystyk: Andrzej Luszniewicz

     

    Patrz także > Litera T („Tygrysy”)

     

    [źródła m.in.: „Vasa pomoc Skopju”, 1964; Sławomir Gzell, Międzynarodwe osiągniecia polskiej urbanistyki, w: „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, 3/2011, s. 3-13; Katerina Mirchevska i Ljubica Jancheva, Polish Aid in the Reconstruction of Skopje after the 1963 earthquake, w: Makedonija – Polska. Istroija, Kultura, Jazik, Literatura, Mediumi, Institut za nacjonalna istorija, Skopje 2015 (Катерина Мирчевска, Љубица Јанчева, Polish Aid in the Reconstruction of Skopje after the 1963 earthquake, во: Македонија – Полска. Историја, култура, јазик, литература, медиуми, Институт за национална историја, Скопје 2015), s. 91-96; Skopje Resurgent. The Story of a United Nations Special Fund. Town Planning Project, UN 1970]

     

     

    [Foto: Polscy specjaliści podczas pracy, fotograf: Kiro Georgievski, 1965, z prywatnego archiwum Klime Popovskiego]

     

     

     

     

       T jak „Tygrysy”, czyli zespół architektów w składzie: Wacław Kłyszewski, Jerzy Mokrzyński i Eugeniusz Wierzbicki, projektanci budynku Muzeum Sztuki Współczesnej w Skopje (1966 rok) [patrz > Litera M].

     

    Wszystko o „Tygrysach”:

    wersja PL: http://culture.pl/pl/tworca/warszawskie-tygrysy-waclaw-klyszewski-jerzy-mokrzynski-i-eugeniusz-wierzbicki

     

    wersja ENG: http://culture.pl/en/artist/the-warsaw-tigers-waclaw-klyszewski-jerzy-mokrzynski-eugeniusz-wierzbicki

     

    W grudniu 2014 roku odbyła się w Skopje wystawa „Tygrysy. W zespole siła”. Była ona macedońską wersją ekspozycji przygotowanej w maju 2014 roku przez ZAIKS i Biuro Kultury m.st. Warszawy. Wystawa zorganizowana z okazji 50-lecia Muzeum Sztuki Współczesnej miała przypomnieć i przybliżyć macedońskiej publiczności sylwetki i dokonania trójki polskich architektów.

     

    Relacja z wystawy w Skopje:

    http://www.skopje.msz.gov.pl/pl/aktualnosci/polskie_slady_w_skopje/wystawa__tygrysy__w_zespole_sila__otwarta_w_skopje

     

     

    Więcej o „Tygrysach” w monografii o Muzeum Sztuki Współczesnej w Skopje:

    http://issuu.com/polembskopje/docs/the_warsaw_tigers

     

     

     

     

     

      W jak Warszawska.

    Jest w Skopje ulica Warszawska. Długa, cicha, zielona. Znajdą ją Państwo w dzielnicy Taftalidże, jednej z kilku nowych dzielnic powstałych tuż po trzęsieniu ziemi, gdzie w błyskawicznym tempie stawiano napływające do Skopje z różnych stron świata drewniane domki, określane przez miejscowych mianem „baraka”.

     

    Nowo wyznaczane ulice na początku oznaczano jedynie numerami, ale – jak wynika z archiwalnych dokumentów przechowywanych w Archiwum Państwowym Republiki Macedonii Oddział w Skopje, w marcu 1965 roku podjęto kroki mające na celu zebranie stosownych propozycji nowych nazw – w części dzielnicy Taftalidże upamiętniających kraje i miasta, które w okresie po trzęsieniu ziemi udzieliły Skopje największego wsparcia.

     

    Planowana była więc ulica „Polska” (oryginalnie ulice o numerach 810 lub 818) i „Poznańska” (numer 817). Nasuwa się od razu pytanie, czym zasłużył się Poznań, aby znaleźć się na liście miast-patronów skopijskich ulic. Poza Warszawą nie znajdziemy na tych listach żadnego innego polskiego kandydata. Czy pomoc słały Zakłady Hipolita Cegielskiego? Tego nie wiemy, pozostają jedynie domysły. Szkoda, że Polskiej i Poznańskiej nigdy nie wyznaczono. Propozycje pozostały jedynie ‘na papierze’.

     

    Omawiając skopijskie ulice trzeba wspomnieć, że jest w mieście ulica Fryderyka Chopina i park jego imienia w dzielnicy Kisela Woda, z popiersiem kompozytora odsłoniętym we wrześniu 2010 roku w ramach obchodów Roku Chopinowskiego, czyli jubileuszu 200-lecia jego urodzin.  A także niewielka ulica Adama Mickiewicza*, która znajduje się w pobliżu naszej ambasady, u podnóża góry Wodno, w dzielnicy Kapisztec.


    *(3-2017) Przebudowa tego fragmentu dzielnicy spowodowała, że trudno dziś odnaleźć tam jakikolwiek ślad ulicy Mickiewicza.

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: